31 thuật ngữ bạn sẽ nghe khi làm việc cùng AI — mỗi từ một câu định nghĩa, một ví von đời thường, và chỗ bạn thật sự gặp nó.
Phần người dùng nhìn thấy và bấm vào.
UI — User Interface
Tất cả những gì hiện lên màn hình: nút bấm, chữ, màu, ảnh, khoảng trắng.
Là mặt tiền của một cửa hàng — biển hiệu, cách bày hàng, chỗ để tay đẩy cửa.
Gặp ở đâu: Khi bạn nói "nút này to quá" hay "đổi màu xanh đi", bạn đang sửa UI.
UX — User Experience
Cảm giác của người dùng khi đi qua sản phẩm của bạn: dễ hay rối, nhanh hay bực.
Cùng một cửa hàng đẹp, nhưng phải xếp hàng 20 phút mới trả được tiền — UI tốt, UX tệ.
Gặp ở đâu: Khi bạn hỏi "người ta phải bấm mấy lần mới đặt được hàng?", bạn đang nghĩ về UX.
Responsive
Trang tự sắp xếp lại để dùng được trên cả điện thoại lẫn máy tính.
Như nước — đổ vào cốc thì thành hình cốc, đổ vào chai thì thành hình chai.
Gặp ở đâu: Việc đầu tiên nên làm sau khi AI dựng xong trang: mở trên điện thoại xem có vỡ không.
Component
Một mảnh giao diện đóng gói lại để dùng đi dùng lại nhiều chỗ, ví dụ cái thẻ sản phẩm.
Viên gạch LEGO. Bạn đúc một lần, rồi ráp nó vào bất cứ đâu cần.
Gặp ở đâu: Nói với AI "sửa component Card" thì mọi chỗ dùng thẻ đó đổi theo, khỏi sửa từng trang.
Wireframe
Bản vẽ thô chỉ có khung và vị trí, chưa màu mè, để chốt bố cục trước.
Bản vẽ mặt bằng của căn nhà — biết phòng nào ở đâu, chưa bàn tới sơn tường.
Gặp ở đâu: Mô tả wireframe bằng lời cho AI trước khi bảo nó làm đẹp, bạn sẽ đỡ phải sửa nhiều vòng.
Bộ máy chạy phía sau để giao diện có cái mà hiển thị.
Frontend
Phần code chạy ngay trên máy người dùng và vẽ ra giao diện.
Khu vực bàn ăn của nhà hàng — chỗ khách ngồi và nhìn thấy.
Gặp ở đâu: Đổi chữ, đổi màu, thêm nút — gần như luôn là sửa frontend.
Backend
Phần code chạy trên máy chủ, xử lý và cất giữ dữ liệu, người dùng không nhìn thấy.
Cái bếp. Khách không vào, nhưng không có nó thì chẳng có món nào ra bàn.
Gặp ở đâu: Khi cần lưu tài khoản, gửi email, tính tiền — bạn cần backend, không sửa giao diện được.
API — Application Programming Interface
Cách hai phần mềm nói chuyện với nhau: bên này hỏi theo đúng khuôn, bên kia trả lời.
Tờ thực đơn. Bạn không cần biết bếp nấu thế nào, chỉ cần gọi đúng tên món.
Gặp ở đâu: Muốn web của bạn hiện thời tiết, nó gọi API của một dịch vụ thời tiết để hỏi.
Server
Một cái máy tính luôn bật, nối mạng, chờ sẵn để trả lời khi có người truy cập.
Như cái quán mở cửa 24/7 — bạn ngủ, nhưng quán vẫn phục vụ khách.
Gặp ở đâu: Vercel và Supabase chính là chỗ cho bạn thuê máy chủ mà không phải mua máy.
Authentication (auth)
Việc kiểm tra xem người đang truy cập có đúng là chủ tài khoản đó không.
Bảo vệ soi thẻ ở cửa toà nhà. Vào được rồi vào phòng nào lại là chuyện khác.
Gặp ở đâu: Mọi thứ có nút "Đăng nhập" đều cần auth. Đừng tự viết — dùng của Supabase.
Chỗ cất mọi thứ người dùng nhập vào, và cách lấy chúng ra.
Database
Nơi cất dữ liệu có tổ chức, để lấy ra nhanh và không mất khi tắt máy.
Cái tủ hồ sơ có ngăn, có nhãn — khác hẳn đống giấy tờ chất trên bàn.
Gặp ở đâu: Người dùng đăng ký, viết bình luận, đặt hàng — tất cả rơi vào database.
Table
Một tập dữ liệu cùng loại, xếp thành hàng và cột, nằm trong database.
Đúng một sheet Excel: mỗi cột là một thuộc tính, mỗi hàng là một bản ghi.
Gặp ở đâu: Web bán hàng thường có bảng người dùng, bảng sản phẩm, bảng đơn hàng.
Schema
Bản thiết kế của database: có bảng nào, mỗi bảng có cột gì, kiểu gì.
Dòng tiêu đề của file Excel, cộng với quy định "cột này chỉ được điền số".
Gặp ở đâu: Chốt schema trước khi nhờ AI viết tính năng — sửa sau tốn hơn nhiều.
Query
Một câu lệnh hỏi database để lấy ra đúng phần dữ liệu bạn cần.
Như lọc trong Excel: "cho tôi xem đơn hàng của tháng này, trên 1 triệu".
Gặp ở đâu: AI viết query hộ bạn, nhưng bạn nên đọc và hiểu nó lấy đúng cái mình muốn không.
Migration
Một thay đổi có ghi chép lên cấu trúc database, ví dụ thêm cột "số điện thoại".
Sửa nhà theo bản vẽ có lưu lại — để sau này ai cũng biết đã đổi gì, và lùi lại được.
Gặp ở đâu: Khi bạn nói "thêm trường ngày sinh vào tài khoản", AI sẽ tạo một migration.
Từ code trên máy bạn thành một địa chỉ ai cũng vào được.
Deploy
Đưa code từ máy bạn lên máy chủ, để người khác vào được bằng một đường link.
Khai trương. Trước đó bạn chỉ đang dọn hàng trong nhà.
Gặp ở đâu: Trên Vercel, mỗi lần bạn đẩy code lên GitHub là nó tự deploy một bản mới.
Hosting
Dịch vụ cho web của bạn ở nhờ trên máy chủ của họ.
Thuê mặt bằng. Bạn bán hàng, chủ nhà lo điện nước và an ninh.
Gặp ở đâu: Vercel là hosting. Bạn không cần biết máy chủ nằm ở đâu.
Domain
Địa chỉ chữ mà người ta gõ vào trình duyệt để tới web của bạn.
Số nhà. Không có nó, khách vẫn tới được nhưng phải nhớ toạ độ GPS.
Gặp ở đâu: Vercel cho bạn một tên miền tạm dạng ten-du-an.vercel.app; muốn tên riêng thì mua thêm.
Environment variable (env var)
Chỗ cất các thông tin bí mật (mật khẩu, khoá API) tách khỏi code.
Chìa khoá nhà. Bạn không khắc nó lên cửa — bạn để riêng, chỉ người trong nhà biết chỗ.
Gặp ở đâu: Khoá Supabase phải nằm trong biến môi trường, tuyệt đối không viết thẳng vào code rồi đẩy lên GitHub.
Build
Bước máy dịch code bạn viết thành dạng gọn nhẹ mà trình duyệt chạy được.
Nấu chín và bày ra đĩa. Nguyên liệu sống thì khách không ăn được.
Gặp ở đâu: "Build failed" là lỗi hay gặp nhất khi deploy — copy nguyên lỗi đó đưa cho AI đọc.
Production
Phiên bản đang phục vụ người dùng thật, khác với bản bạn nghịch trên máy.
Sân khấu đêm diễn, không phải buổi tổng duyệt. Sai ở đây là khán giả thấy.
Gặp ở đâu: Trước khi sửa gì trên production, hãy thử ở máy mình trước — luôn luôn.
Những từ bạn sẽ nghe suốt trong lúc làm việc cùng AI.
Repository (repo)
Một thư mục dự án có ghi nhớ toàn bộ lịch sử thay đổi của nó.
Cuốn sổ tay dự án — không chỉ có bản hiện tại, mà mọi bản nháp từ ngày đầu.
Gặp ở đâu: Mỗi dự án một repo trên GitHub. Vercel deploy từ đó.
Git
Công cụ ghi lại từng thay đổi trong code và cho phép quay ngược lại.
Ctrl+Z không giới hạn, lại còn nhớ ai sửa gì, lúc nào, và vì sao.
Gặp ở đâu: Đây là lưới an toàn của bạn. Có Git thì AI sửa hỏng cỡ nào cũng lùi lại được.
Commit
Một lần chốt các thay đổi kèm câu mô tả ngắn, thành một mốc quay lại được.
Save game. Đánh trùm thua thì load lại từ điểm lưu gần nhất.
Gặp ở đâu: Nguyên tắc sống còn: commit mỗi khi thứ gì đó vừa chạy được, trước khi nhờ AI sửa tiếp.
Bug
Chỗ phần mềm chạy khác với điều bạn muốn nó làm.
Công thức nấu ăn ghi nhầm muối thành đường. Làm đúng công thức, món vẫn hỏng.
Gặp ở đâu: Đưa AI nguyên văn thông báo lỗi, đừng diễn giải lại — nó đọc lỗi giỏi hơn bạn.
Refactor
Sắp xếp lại code cho gọn và dễ hiểu hơn, mà không đổi thứ người dùng nhìn thấy.
Dọn lại bếp. Món ăn ra vẫn y hệt, nhưng lần sau nấu nhanh hơn nhiều.
Gặp ở đâu: Sau vài vòng vibe coding, code sẽ rối. Nhờ AI refactor trước khi thêm tính năng mới.
Prompt
Những gì bạn viết cho AI để nó biết bạn muốn gì.
Bản brief cho người làm thuê. Brief mơ hồ thì đừng trách kết quả mơ hồ.
Gặp ở đâu: Đây là kỹ năng Description trong 4D — mô tả rõ là nửa phần việc của vibe coding.
Context
Toàn bộ những gì AI đang "nhìn thấy" lúc trả lời: yêu cầu của bạn, các file, đoạn chat trước.
Trí nhớ ngắn hạn của người mới vào làm. Không kể thì họ không tự biết.
Gặp ở đâu: Chat quá dài thì ngữ cảnh loãng đi, AI bắt đầu quên. Mở phiên mới, tóm tắt lại.
MVP — Minimum Viable Product
Phiên bản đơn giản nhất vẫn giải quyết được vấn đề, đủ để đem cho người thật dùng thử.
Chiếc xe đạp giao trước, không phải nửa chiếc ô tô. Cái đầu đi được, cái sau thì không.
Gặp ở đâu: Vibe coding mạnh nhất ở đây: dựng MVP trong một buổi tối, rồi mới quyết có làm tiếp không.
Terminal (CLI)
Ô đen chữ trắng, nơi bạn gõ lệnh cho máy thay vì bấm chuột.
Gọi món bằng lời thay vì chỉ tay vào ảnh. Nhanh hơn, nhưng phải nói đúng tên.
Gặp ở đâu: Trong VS Code, terminal nằm ở dưới cùng. Claude Code chạy lệnh ở đó cho bạn xem.
Localhost
Bản web chạy trên máy bạn, chỉ mình bạn xem được, thường ở địa chỉ localhost:3000.
Buổi tổng duyệt trong nhà, cửa còn đóng, chưa bán vé.
Gặp ở đâu: Luôn thử ở localhost trước khi deploy. Sai ở đây không ai thấy, sai trên production thì có.